محمد على مجاهدى
110
كاروان شعر عاشورايى ( فارسي )
وى در آغاز كار شاعرى ، « صافى » تخلص مىكرده و بعدها آن را به اوحدى تغيير داده است . او داراى مشرب عرفانى است و مثنوى جامجم وى كه آن را به سال 733 ه . ق در پنج هزار بيت به پايان برده ، شاهد صادقى بر اين مدعاست . اوحدى ، مثنوى جامجم خود را بر وزن و شيوهء حديقة الحقيقهء حكيم سنايى غزنوى سروده و سرشار از نكات اخلاقى و عرفانى است و از آثار ماندگار عرفانى در پيشينهء شعر فارسى به شمار مىرود . اوحدى مراغهاى مثنوى ديگرى دارد موسوم به دهنامه يا منطق العشاق كه حاوى حدود ششصد بيت است و در آن حالات بيدلانهء دو دلداده را كه با هم مكاتباتى داشتهاند به تصوير كشيده است . غزليات وى بسيار شورانگيز و عاشقانه است و ديوان اشعار او كه افزون از هشت هزار بيت دارد ، مشحون از شور و حال و نكات بديع عرفانى و اخلاقى و پندآموز مىباشد . « 1 » سبك شعرى وجه غالب شيوهء شعرى او منطبق با ويژگيهاى سبك عراقى است ، اگرچه در قصيده از شيوهء متقدمين سود مىجويد و به سبك خراسانى نزديك مىشود و در مثنوى گاه از شيوهء شعرى حكيم سنايى غزنوى بهره مىگيرد و گاه سبك خاص خود را به كار مىبندد . غزليات پرشور و بيدلانهء اوحدى در ميان آثار منظومش منزلت والايى دارد و پس از گذشت هفت قرن هنوز تازگى و بداعت خود را حفظ كرده است .
--> ( 1 ) . ديوان كامل اوحدى مراغهاى ، تصحيح امير احمد اشرفى ، چ اول ، ( انتشارات پيشرو ، 1362 ) ، ص 5 تا 24 و دويست سخنور ، ص 45 و 46 . براى آگاهى بيشتر از شرح احوال و آثار او بايد به تاريخ گزيده تأليف حمد اللّه مستوفى ، تذكرة الشعراء نوشتهء دولتشاه سمرقندى ، مجالس العشاق نگاشتهء مير كمال الدين حسين طبسى ، مجالس النفايس اثر حكيم شاه محمد قزوينى ، حبيب السّير تأليف خواند مير ، نفايس المآثر نوشتهء علاء الدولهء قزوينى ( كامى ) ، هفت اقليم نگاشتهء امين احمد رازى ، سلم السموات اثر شيخ ابو القاسم بن حامد ، مجالس المؤمنين تأليف قاضى نور اللّه شوشترى ، نفحات الانس اثر عبد الرحمن جامى و متونى ديگر از قبيل : سفينة الاولياء ، آتشكدهء آذر ، تذكرهء نتايج الافكار ، رياض العارفين ، مجمع الفصحاء ، شمع انجمن ، طرائق الحقايق ج 2 ، دانشمندان آذربايجان ، از سعدى تا جامى ، قاموس الاعلام و ريحانة الادب ج 1 مراجعه كرد .